Ellen Oomen van Bionext

0

Aan tafel met…

Ellen Oomen van Bionext

-13 april 2017-

Jaa daar ben ik weer met een interview met iemand van Bionext. En dat is niet zonder reden! De eerste keer was met Miriam van Bree over patenten op zaden. Ze hebben dit jaar een vervolgactie: De Grootste Zaadbank! Kijk voor meer informatie hierover onderaan dit interview.

Maar voor dit interview heb ik Ellen aan tafel en gaat het over eieren. Ooit weleens bij stil gestaan? Bij eieren bedoel ik. We weten dat de kip het ei legt, maar onder welke omstandigheden doen ze dat en hoe zit het dan met de eieren die ‘verborgen’ zitten in producten als koekjes e.d.? Tijd dus voor een gesprek.

Ellen is werkzaam bij Bionext. Bionext is de ketenorganisatie voor de biologische sector. Ze brengen allerlei dingen die spelen in de sector onder de aandacht bij betrokken partijen, o.a. de politiek, zowel in Nederland als in Europa.

Bionext is pas verhuisd naar een nieuw pand, in een nieuwe plaats. Van Zeist naar Ede welteverstaan. Ik moest even zoeken in het pand, een voormalig kazernegebouw, maar gelukkig kwam er een meneer mij de weg wijzen. ‘Ik kon de bel niet vinden van Bionext’. Zei ik tegen de man. ‘Die hangt er ook nog niet, dus dat zou lang zoeken geweest zijn!’ Grapte de meneer.

We gaan zitten in de kantine met een kopje biologische thee. Ik val maar gelijk met de deur in huis, zeg ik. Hoe zit het eigenlijk met eieren. De legbatterij is toch verboden? Jazeker, zegt Ellen, al sinds 2012 is deze verboden in Nederland en de EU. Import legbatterij eieren heb je nog wel. Ze liggen niet in de eierdozen in de schappen, maar wel verwerkt in producten als koekjes en cakes.

Import eieren kunnen dus nog wel komen van legbatterijkippen? Ja, dat mag nog wel, zegt Ellen. Maar ze worden verwerk in producten. Je kunt het niet direct zien, het zit verborgen.

Hoe weet je dan of je koekjes hebt gekocht waar legbatterij eieren in zitten? Dan moet je de verpakking lezen. Als er niet specifiek bij staat dat er biologische eieren in gebruikt worden, dan kun je je afvragen hoe het met het dierenwelzijn is gesteld.

De legbatterij is dus niet overal verboden, vraag ik verbaasd? Nee, zegt Ellen, helaas niet. Daarom is het des te belangrijker om te letten op wat er in een product zit. Daarmee, met je keuze voor je aankoop, kun je als consument je stem laten gelden. Hoe minder mensen deze eieren of producten met deze eieren kopen, hoe meer de industrie gaat nadenken.

Scharreleieren zijn dus beter dan legbatterijeieren, maar ik las dat de scharrelkip, toch niet zoveel scharrelt als dat we denken? Helaas klopt dat, zegt Ellen. Van alle eiersoorten die we hebben in Nederland, is dit de een na slechtste keuze. De scharrelkip heeft namelijk geen vrije uitloop. Dat betekent dat ze helemaal niet naar buiten kunnen. Ze zitten met negen kippen op een vierkante meter. Ze ‘scharrelen’ dus hun hele leven binnen.

Zijn er dan kippen die nog slechter af zijn, vraag ik ongelovig? Het is triest maar waar, zegt Ellen. Dit zijn de verrijkte kooikippen. Dit mag helaas nog wel. Wat betekent dat dan, wil ik weten? Dat betekent dat de kippen worden gehouden in stallen met daarin grote kooien. Elke kooi bevat volgens de eisen een legnest, zitstokken op verschillende niveau’s, een scharrelruimte en een voer- en drinkgelegenheid. De kooien moeten groter zijn dan twee vierkante meter met voor elke kip minimaal 890 vierkante centimeter leefruimte. Bovendien, gaat Ellen verder, worden een deel van hun snavels on-verdoofd gekapt. Dat gebeurt trouwens bij alle kippen behalve bij de biologische kip.

Gekapt? Wat houdt dat in? Dat wil zeggen dat het puntje van hun snavel wordt verwijderd. Anders gaan ze elkaar pikken namelijk. Als je zoveel kippen zo dicht bij elkaar houdt, zonder afleiding, legt Ellen uit, zonder hun natuurlijke habitat, dan worden ze gestrest. Maar ik heb ook goed nieuws, zegt Ellen blij. Dit kappen mag maar tot aan 2018. Daarna wordt dit verboden voor alle kippen.

Dat is zeker goed nieuws, zeg ik. Ja, zegt Ellen, het is bedoeld als stimulans om de kippen meer ruimte en natuurlijke habitat te geven.

Hoe weet je dan als consument wat voor soort eieren je gekocht hebt? Goede vraag zegt Ellen. Kijk als je biologische eieren koopt, dan is het wel duidelijk te zien, ook aan het doosje, maar ook wel aan de prijs. Maar anders kun je het gemakkelijk zien aan de codes die op de eieren zelf staan. In Nederland hebben we grofweg vier categorieën/ codes. Het gaat daarbij om het eerste cijfer van die code. Als deze begint met een ‘0’, dan is het een biologisch ei, begint het met een ‘1’, dan is het een vrije-uitloop ei, ‘2’ is een scharrelei en ‘3’ is een kooi ei. Let er ook op dat er NL voor staat. Dan weet je zeker dat je goed zit. Ook op duurzaamheidsgebied. Over het algemeen geldt dat van hoe verder een ei moet komen, hoe minder duurzaam. Ook al is deze biologisch.

Sommige mensen kunnen geen biologische eieren betalen. Van 4,00 euro voor zes biologische eieren tot 1,30 voor tien reguliere eieren. Dat maakt nogal een groot verschil? Tja, dat klopt, zegt Ellen. Het is ook wel verbazend eigenlijk dat de prijs van eieren al jaren niet is veranderd. Dat is ook iets om over na te denken, hoe dat kan. Maar een reguliere pluimveehouder heeft een grotere impact op het milieu. Uiteindelijk betalen wij daarvoor een prijs. Direct in de vorm van belasting en indirect, maar sneller dan dat we wellicht doorhebben, door de invloed op het klimaat. Dat koeien heel veel schadelijke stoffen uitstoten wordt langzamerhand een beetje bekender. Dat geldt in die zin niet voor kippen, maar het houden van kippen op de reguliere manier en het verbouwen van hun voer heeft wel nadelige effecten op het milieu.

Wanneer is een kip eigenlijk biologisch? Hoe lang moet de moederkip biologisch zijn om het ei biologisch te mogen noemen? Vanaf het allereerste prille begin, zegt Ellen. Als een ei uitgebroed wordt met als doel om een biologische legkip te worden, dan moet dat kuikentje biologisch opgroeien. Dus met biologisch voer, lekker naar buiten en dat soort zaken. Dat is heel speciaal, want kleine kuikentjes van de vrije uitloopkippen komen als kuiken nog niet buiten. Bij biologische dus wel. Dat maakt dat de kuikens als ze groter zijn ook gewend zijn om buiten te komen en daar veel gebruik van maken. Een biologische kip heeft als regel dat ze één derde deel van hun leven toegang tot buiten moeten hebben. Dat komt neer op minimaal acht uur per dag. Daarnaast krijgen de kippen ander voer dan hun niet biologische varianten. Een deel van het voer moet uit de regio komen, het bevat minder soja en ze krijgen geen voer met genetisch gemodificeerde ingrediënten erin.

Op het moment heerst er vogelgriep. Wat betekent dat voor de biologische boeren? Dat is best heel vervelend voor ze, zegt Ellen. Hun kippen zijn eigenlijk heel sterk en gezond, maar ze moeten verplicht opgehokt worden, omdat de vogelgriep zo snel verspreid. Laatst heb ik een boer gebeld hoe het ervoor stond. De boer vertelde dat hij er nu meer werk aan heeft, vooral om zijn kippen af te leiden. Ellen begint een beetje te lachen. Weet je hoe ze de kippen afleiden? Nee, zeg ik, vertel. Door een paar ballen in het hok te gooien. De kippen gaan er dan mee spelen! Grappig he. Ook krijgen ze meer voedsel dat ze kunnen opscharrelen en stro. Vogelgriep betekent eigenlijk dat de kippen binnen moeten blijven. Vogelgriep verspreid zich anders heel snel. Ook kunnen de boeren, en dat geldt ook voor niet-biologische kippenboeren, niet door een gebied rijden met hun kippen waar vogelgriep heerst. De boer was ook blij dat de griep in de winter was uitgebroken, dan zitten de kippen veelal toch liever binnen dan buiten.

Is er eigenlijk geen oplossing voor de vogelgriep? Er is helaas nog geen structurele oplossing voor het voorkomen dat de griep of dat deze zo snel verspreidt. Wat wel helpt is een betere verzorging van de kippen, dat ze meer natuurlijk gedrag kunnen vertonen. Gezonde kippen worden minder snel ziek. Zwakke, ongezonde kippen verzwakken de hele sector.

Zijn de eieren dan nog wel biologisch als de kippen zolang binnen moeten blijven? Ja, dat is een beetje gek, zegt Ellen. Ik zal het uitleggen. Als er vogelgriep heerst moeten de kippen binnen blijven. Als dit langer duurt dan twaalf weken, dan mag een vrije uitloop ei niet meer zo heten en moeten ze verkocht worden als scharrelei. Een flink deel van de investering van de boer, en dus zijn inkomsten, krimpen hierdoor aanzienlijk. Ook het werk wat hij erin heeft gestopt. Dat is zonde. Maar dit geldt echter niet voor de biologische eieren. Ze mogen niet onbeperkt binnen blijven, maar wel zolang de ophok regel geldt. Ook binnen worden ze namelijk beter verzorgd.

Waar lopen jullie, naast de vogelgriep, nog meer tegenaan als brancheorganisatie ten aan zien van eieren? De eierprijzen zijn erg belangrijk, zegt Ellen. Die moet goed zijn. Biologisch voer is namelijk heel erg duur. Consumenten moeten dat er wel voor over hebben. Daarom is kennis over de branche belangrijk. Ik geloof dat als mensen weten wat ze eten, ze er in ieder geval meer over na gaan denken en dan ook beter keuzes kunnen maken.

Wat gebeurt er eigenlijk met de kip als ze uitgelegd is? Dan wordt ze geslacht, zegt Ellen. Ze wordt vermarkt als biologische kippenvlees. Dit is een initiatief van de pluimveehouders zelf. Dit initiatief zijn ze in 2008 gestart en het overgrote deel van de Nederlandse biologische pluimveehouders is al lid. Ze krijgen een eerlijke en goede prijs voor hun biologisch opgebrachte kippen.

Hoelang leggen de kippen eigenlijk eieren? Als een kip 18 weken oud is begint ze al te leggen, vertelt Ellen. Dat doet ze ruim een jaar. Dus alles bij elkaar zijn ze zo’n 70 weken oud als ze geslacht worden.

Ik zag laatst een programma op tv waarbij melkkoeien en kalven verhandeld werden. De te lichte bevonden kalfjes en de stierenkalfjes krijgen een spuitje en worden daarna verkocht om verbrand te worden voor groene stroom. Hoe zit dat bij de haantjes die geboren worden? Daar is helaas nog onvoldoende afzetmarkt voor. Klinkt naar he, maar ik ben bang dat die ook meteen ter dood veroordeeld zijn. Daar wordt nu wel aan gewerkt door verschillende organisaties.

Wat kunnen wij doen om verschil te maken voor de kippen? Je kunt nog altijd een biologische kip adopteren! Je krijgt dat niet letterlijk een kip, maar je doneert geld zodat de kippen biologisch gehouden kunnen worden en in ruil daarvoor krijg je waardebonnen voor biologische eieren. Deze kun je bij heel veel supermarkten inleveren. Ook kun je biologisch kippenvlees en eieren kopen.

Nog een laatste boodschap? Wensen voor de toekomst? Maak bewuste keuzes over wat je eet en koopt, zegt Ellen beslist. Ik hoop dat steeds meer mensen biologische producten in zijn algemeenheid gaan kopen. Dit is echt zoveel beter voor de dieren en het milieu en uiteindelijk ook voor ons. Ja het is duurder, maar als je alleen al begint met één product.

Meer informatie over het vorige interview en lopende acties:

Aan tafel met.. Miriam van Bree van Bionext

www.degrootstezaadbank.nl

Meer informatie over een kip adopteren:
http://www.adopteereenkip.nl

Meer informatie over de eiercodes:
Zie tips&tricks Eiercodes.

Meer informatie over de invloed van koeien op het klimaat:

Zie tips&tricks Cowspiracy.

Meer informatie over wat er na de legperiode gebeurd met de kip:
http://www.biomeerwaardekip.nl

Meer informatie:
https://www.wakkerdier.nl/vegetarisch-koken/eieren

http://foodness.nl/vrije-uitloop-ei-bio-of-scharrel-het-is-eigenlijk-een-eitje/

http://www.eenvandaag.nl/binnenland/45277/hoe_biologisch_zijn_bio_eieren_

https://www.milieucentraal.nl/milieubewust-eten/vlees-vis-of-vega/eieren/

 

Share.

About Author