Mark Slegers van RotterZwam

0

Aan tafel met…

Mark Slegers van RotterZwam

Als je biologisch wilt eten, dan kom je al snel uit bij zelf een moestuin beginnen. Niet alleen vanwege de prijs, biologisch voedsel is nu eenmaal duurder dan reguliere producten. Al kun je je afvragen of de kosten op langere termijn voor je lichaam en milieu niet veel groter zijn bij reguliere producten, maar zeker ook omdat het superleuk is om te doen. Weten waar je eten vandaan komt, het te zien groeien en er zeker van te zijn dat er geen pesticiden op zitten. Maar als je dan gek bent op paddenstoelen, wat doe je dan? Kun je die ook zelf kweken?

Jazeker wel dat dit kan! Waar moet je dan zijn? Bij RotterZwam. Zij zijn gevestigd in Tropicana in Rotterdam. Dit voormalige zwembad wordt door de oprichters van RotterZwam omgevormd tot BlueCity010. Omdat ik wel meer wilde weten over het zelf kweken van paddenstoelen ging ik voor een interview met Mark Sleger, een van de oprichters, naar Rotterdam om er vervolgens achter te komen dat hij veel meer doet dan enkel paddenstoelen kweken.

Iets te laat, bedankt NS, kom ik aan bij Tropicana, het voormalig zwembad dat nu omgevormd wordt tot BlueCity010. Mark zwaait me tegemoet en na het inschenken van een kopje thee, nemen we plaats op een bankje gemaakt van steigerhout. Al snel kom ik erachter dat het niet eens hun doel was om paddenstoelen te kweken.

Wat is jullie oorspronkelijke idee geweest bij het opzetten van RotterZwam? Wij geloven in een samenleving die kringlopen sluit, grondstoffen maximaal benut en voedsel lokaal produceert, begint Mark. Wij zien koffiedik niet als afval, maar als een grondstof. We zijn geïnspireerd door o.a. het boek ‘De blauwe economie’ van Gunter Paulie. Hierdoor zijn wij op zoek gegaan hoe we koffiedrap/ afval konden verwaarden. Een manier om dat te doen is, om er paddenstoelen op te kweken. Daarom kweken wij op Rotterdams koffiedik superverse oesterzwammen en verkopen deze aan restaurants en supermarkten in het 010-gebied.

Verkopen jullie niet daarbuiten? Nee, wij geloven in lokale economie, lokale productie. Een circulaire economie zeg maar, maar dan met de toevoeging van deze twee ideeën. Je kunt wel de grow-kits online bestellen en dan wel thuis zelf paddenstoelen kweken. Daar heb je dan alleen je eigen koffiedrap/ afval voor nodig.

Werkt het kweken van de paddenstoelen eigenlijk beter op koffiedik van biologische koffiebonen? Goede vraag, zegt Mark. Ik heb er geen wetenschappelijk onderzoek naar gedaan, maar ik heb zelf nu tot drie keer toe geprobeerd om de zwammen te kweken op goedkope Hema koffiedrap en dat lukt niet. Het lukt wel op de koffiedrap van de betere, biologische bonen. Het lijkt mij een leuk idee om een platform op te zetten waarin mensen hun ervaringen hiermee kunnen uitwisselen. Om op die manier kennis te delen.

Hoe komen jullie aan het koffiedrap dat jullie gebruiken? Dat halen we zelf op bij lokale bedrijven en restaurants, verteld Mark. Wat nog best grappig is, want technische gezien is koffiedrap afval. Om afval op te mogen halen heb je een vergunning nodig. Wij zijn dus eigenlijk ook afvalverwerker. Maar zo zie ik ons niet. Wij zien afval als grondstof. Het is een andere manier van denken.

Een andere manier van denken, vraag ik? Jazeker. Kijk ik zal het uitleggen aan de hand van een voorbeeld, zegt Mark. Er bestaan meubels gemaakt van afvalhout. Supergaaf natuurlijk dat het afvalhout een nieuw leven krijgt i.p.v. dat het wordt verbrand. Maar je mag niet werken met afval volgens de wet. Dit afval wordt dan ook eerst gevaren naar internationale wateren om, zodra ze daar zijn, om te keren. Dan wordt het weer ingevoerd als grondstof en mag je het wel verkopen en ermee werken. Je kunt je dus afvragen hoe duurzaam dat is. Om afval te zien als grondstof moeten eigenlijk de wetten worden aangepast. Het is een hele nieuwe manier van denken. Eentje die niet verspilling aanbidt, maar zorgt voor helemaal geen verspilling. Dit omdat ‘afval’ dan grondstof is. Afval bestaat dan niet meer.

Is dat waar jullie ook mee bezig zijn met BlueCity010? Ja eigenlijk wel, zegt Mark. Het is een zwembad vol mogelijkheden. Een speeltuin voor circulaire bedrijven, waar we met brein, ballen, lef en lol afkoersen op ’n economie waarin afval niet bestaat. In BlueCity realiseren we samen een wereld waarin afval waardevol is. Het is een broedplaats voor innovatieve bedrijven die hun reststromen aan elkaar koppelen. Binnen ons ecosysteem van sociale ondernemers en radicale disruptanten is afval een waardevolle bouwsteen; de output van de éne is namelijk de input van de andere ondernemer. Zo creëren we samen een voorbeeldstad voor de circulaire economie.

Mark vertelt verder over een ander voorbeeld. In Parijs is vorig jaar afgesproken om het CO2 gehalte terug te dringen. Maar waar gaat het dan werkelijk om? Vraagt Mark zich hardop af. Het absolute CO2 gehalte of over de CO2 waardes die we op een afgesproken manier meten? Zit daar verschil in? Wil ik weten. Oja zeker. CO2 dat bijvoorbeeld vrijkomt bij de verbranding van aardgas wordt nu gemeten. Het CO2 dat vrijkomt bij de verbranding van hout bijvoorbeeld wordt niet gemeten. Dit omdat het hout, toen het nog een boom was, veel CO2 heeft opgenomen, waardoor dat compenseert zeg maar voor de CO2 die nu vrijkomt bij het verbranden ervan. Het is dus maar hoe je tegen iets aankijkt.

Dat is raar flap ik eruit, het effect op de aarde blijft hetzelfde. Je houdt jezelf als het ware voor de gek. Maar in de gedachte van BlueCity is de CO2 die vrijkomt dus grondstof voor een ander bedrijf? Ja klopt, zegt Mark. Bij het kweken van oesterzwammen komt CO2 vrij en dit wordt door Spireaux ingezet bij de productie van spirulina.

Jullie hebben geen biologisch keurmerk, terwijl jullie volgens mij wel werken op een biologische manier. Wat is het verhaal daarachter? Mark lacht. Ja dat is nog zoiets waar de wet voor aangepast moet worden. Skal bepaald in Nederland wat biologisch is en wat niet. In de regelgeving is vastgelegd dat iets pas biologisch genoemd mag worden als het in de aarde geteeld is of een agrarische oorsprong heeft. Deze zwammen worden gekweekt op koffiedrap, wat door de overheid gezien wordt als afval. Sterker nog, eigenlijk mag je wettelijk gezien niet eens voedsel produceren op afval. En je kunt je ook nog afvragen of we ons ook niet voor de gek houden met een biologisch keurmerk, want iets kan wel biologisch zijn, maar dan kan het nog wel uit bijvoorbeeld Brazilië komen. Hoe duurzaam is dat en wie controleert de biologische wetgeving daar?

Maar dit afval is toch eigenlijk een grondstof, net zoiets als compost, wil ik weten. Jazeker, maar, zegt Mark, de compost die je in de winkel koopt is dood materiaal. Het werkt ook niet zo goed, beter is het om je eigen levende compost te maken en daar je groentes op te laten groeien. En de overheid ziet dit nog altijd als afval en niet als een grondstof.

Best raar eigenlijk dat we er zo over denken, zeg ik. Ergens zijn we zo spastisch geworden om onze gezondheid, dat we eigenlijk minder gezond zijn gaan leven. We zijn bang voor bacteriën, schimmels en levende beestjes. Terwijl wij voor 70% ongeveer bestaan uit levende bacteriën. Begrijp me niet verkeerd, het uitroeien van ziektes is goed geweest, maar in mijn ogen zijn we daarin doorgeslagen. Maar dat is een hele andere discussie

Ik voel een politieke kans, grap ik tegen Mark. Tja, ik ga niet de politiek in, maar ben wel gevraagd om mee te denken over wet -en regelgeving door Den Haag. O echt?! Zeg ik verbaast. Ja echt, zegt Mark, je bent pas innovatief als je de regels verandert! In Den Haag willen ze graag dat we hun koffiedrap gaan ophalen, ze willen als overheid het goede voorbeeld gaan geven, maar wij geloven sterk in een lokale economie. We willen ze wel de kennis geven, maar dan moeten zij zelf zorgen voor een projectleider. Op die manier kunnen ze dan zelf koffiedrap ophalen en paddenstoelen kweken voor hun lokale markt. Toen na een aantal gesprekken bleek, dat het eigenlijk verboden is om op afval voedsel te kweken, zijn ze achter hun oren gaan krabben. Dus nu moeten ze de wet gaan aanpassen. De wetgeving op dit gebied loopt sterk achter. Samen kijken we naar de mogelijkheden.

Ik las dat jullie 6 awards gewonnen hebben. Deze zijn:

Winnaar Marketing Award Rotterdam 2016
Finalist Challenge Stad van de toekomst 2015
CleanTech Rotterdam Local Final 2015
Radicale vernieuwers 2014
Stadslandbouw Award 2014
ASN Afval Battle 2013
en realiseerden ze samen met een projectteam de aanschaf van voormalig Tropicana om er BlueCity010 te gaan vestigen.

Wat doet dit voor jullie? In het begin heeft het ons heel erg geholpen, zegt Mark. Je krijgt een podium, aandacht, waardoor je in de picture bent van het publiek. Daardoor kun je gaan groeien.

Krijgen jullie ook subsidie? We weigeren elke vorm van subsidies, zegt Mark. We geloven dat je er lui van wordt. Door zelf het geld te genereren denk je twee keer na voordat je het uitgeeft. Je gaat bewuster om met de middelen die je hebt. Het maakt je creatiever. De gemeente vraagt ons nu hoe ze ons toch kunnen helpen. Wij zeggen dan, door ons een platform te geven. Op die manier kunnen wij weer naar buiten treden met ons verhaal en dat is wat we willen. Mensen bewust maken van hoe het ook anders kan.

Hoe BlueCity010 ben je zelf, thuis? Mark lacht weer en zegt eerlijk dat het wel wat beter zou kunnen. Maar ja elke stap is er een en ik maak super veel stappen met mijn werk.

Hebben jullie nog wensen voor de toekomst? Mark denkt even na. We willen meer ondernemers die zich willen aansluiten en houden van doen, van aanpakken. Wij hebben zelf ook geen businessplan, we zijn gewoon gaan doen. Het is zo vaak gebeurd dat ik nu wat schrijf, wat volgend jaar al weer anders is geworden, door regelgeving of doordat de economie is veranderd. Ook hebben wij geen contracten met restaurants waar we paddenstoelen aan leveren of waar wij de koffiedrap ophalen. Dat vonden ze in het begin ook erg gek. Wij zijn een bedrijf dat uitgaat van wederzijds vertrouwen. Iedereen kan iets betekenen voor iedereen. Daarnaast zou ik graag willen zien dat we beter naar de natuur gaan kijken. De meeste oplossingen voor onze ‘problemen’ bestaan al en zijn al goed ‘uitgedacht’ door de natuur. Kijk naar recycling. Wij hebben nu cradle to cradle. Het product wordt weer omgesmolten als het ware tot een nieuw/hetzelfde product. Hoeveel energie is daar eigenlijk voor nodig? Hoe duurzaam is dat? Als een tak van een boom valt, dat groeit er niet gelijk een nieuwe tak aan. De afgevallen tak wordt eerst verteerd. De mineralen wordt door de boom weer opgenomen en daarvan groeit weer een nieuwe tak. Een nieuwe manier van denken dus weer, zeg ik. Mark lacht. We geven al lezingen om ons verhaal te vertellen. Misschien ook iets meer in educatie, om een nieuwe manier van denken onder de aandacht te brengen.

Dat klinkt als een heel nieuw businessmodel, merk ik op. Ja dat is in wezen ook zo, of het is super retro. Het is maar hoe je het bekijkt. In ons model werken soms wel vijf bedrijven samen in een circulair model. Je kan rechtstreeks een product kopen, maar bij ons kan je veel verder gaan. Elk product, elk ‘afvalproduct’ is weer grondstof voor een ander bedrijf.

Iets heel anders en meteen de laatste vraag, je kunt bij jullie betalen met de lokale Rotterdamse munt ‘Dam’. Kun je daar wat meer over vertellen? Ja dat is een lokale munt, je kunt er alleen in Rotterdam mee betalen. Dit is weer iets om de lokale economie mee te stimuleren. Je kunt deze munt alleen uitgeven in Rotterdam, bij lokale producenten. Past precies bij ons gedachtegoed.

In Nederland komt 70% van het koffie afval van de huishoudens en niet van de horecagelegenheden. Ben je geïnspireerd geraakt en wil je ook meehelpen aan het reduceren van deze stroom afval? Kijk op hun website voor meer informatie over de growkits.

Meer informatie over RotterZwam:
https://www.rotterzwam.nl

Meer informatie over BlueCity:
http://www.bluecity.nl

 

Share.

About Author