Licht uit, kaars aan

0

Licht uit, kaars aan

Week 6

Eerder sprak ik al over kaarsjes aandoen in plaats van een lampje. Nou bespaar je wel stroom ermee, maar hoe duurzaam zijn kaarsen eigenlijk?

Kaarslicht kent een lange geschiedenis en wordt voorafgegaan door olie –en vetlampjes of toortsen. Het gebruik van kaarsen was echter niet ideaal. Zeker de kaarsen van vroeger gaven maar weinig licht en waren zeer kwetsbaar voor wind en tocht. Ze dropen als een gek en bij te veel omgevingswarmte smolt de kaars. Je moest er echt bij blijven om er zeker van te zijn dat je huis niet zou afbranden. Bovendien waren de kaarsen duur, zeker de kaarsen met bijenwas erin. Dat veranderde rond de 18e eeuw, toen er allerlei ontdekkingen gedaan werden waardoor de kaars steviger werd (toevoegen van was), langer meeging (stearinezuur en palmatinezuur) en goedkoper werden (parrafine).

Hoe gezond en duurzaam is zo’n gezellig vlammetje eigenlijk? Laten we eens kijken naar de ingrediëntenlijst van een kaars.

Het eerste ingrediënt is parrafine. Het is een witte afscheiding, een restproduct, dat bij de raffinage van aardolie vrijkomt. De prijs ervan is ook sterk afhankelijk van de olieprijzen. Naast dat het in kaarsen verwerkt wordt, zit het ook in eetbare producten zoals veel chocolade soorten en snoep. Dit om het product een glanzende coating te geven. De paraffine stopt ook het vocht bij het verlaten van de gecoate snoepjes. Best raar eigenlijk om dit in producten te stoppen die we opeten. Bij de verbranding van paraffine komen namelijk allerlei schadelijke stoffen vrij als benzeen en tolueen. Dit zorgt voor een (kleine) bijdrage aan de CO2 uitstoot. Benzeen zit bijvoorbeeld ook in sigaretten. Het is een chemische kankerverwekkende stof. Het zorgt tevens voor roetvorming tijdens het branden. Je kent het misschien wel. Je rookt niet, maar brandt wel veel kaarsen. Als je dan je ramen lapt, dan komt er wat zwart, bruinig water van de ramen af. Sommige mensen krijgen problemen met de ademhaling als er een kaars wordt gebrand in een afgesloten ruimte.

Dan heb je nog stearine. Het wordt gemaakt van rundvet, maar tegenwoordig is palmolie het meest gebruikt voor de productie. En zoals je wellicht wel weet, is de productie van palmolie niet zo duurzaam. Hele oerwouden in Indonesië worden er bijvoorbeeld voor gekapt, met alle gevolgen van dien. Naast ontbossing heb ik het dan over het verdwijnen vele diersoorten, inheemse volkeren die zich moeten verplaatsen, vervuiling en klimaatverandering.

In sommige kaarsen zit bijenwas. Soms bestaat de kaars geheel uit bijenwas. Als kaars al voor 50% bestaat uit bijenwas, mag deze al als volledige bijenwaskaars verkocht worden. Let dus goed op het label. De was wordt door vrouwelijke honingbijen geproduceerd uit wasklieren op de buik. Je kent het waarschijnlijk als de zeshoekige cellen uit de korf. Imkers verwijderen de verouderde wasraten uit de bijenkasten en smelten deze om. Gefilterd levert dit dan schone bijenwas op. Alhoewel ze geen giftige stoffen afgeven, zorgen ze wel voor roetvorming. De kleur, variërend van wit tot geel, is afhankelijk van welke bloemen de bijen hun nectar vandaag hebben gehaald. Klinkt heel natuurlijk, maar hoe is het eigenlijk gesteld met de bijenpopulatie? Met al die pesticiden hebben de beestjes het behoorlijk zwaar. In een deel van China komen zelfs geen bijen meer voor en moeten de boeren daar zelf handmatig de fruitbomen bestuiven. Er wordt weleens gezegd: zonder bijen geen mensen. Maar dit is een heel andere discussie.

Afhankelijk van het soort kaars, een lange klassieke kaars, een stompkaars of het waxinelichtje, heeft de kaars aluminium als ‘ingrediënt’. Niet dat het in de kaars zit, maar daar zit het waxinelichtje in. Dit zorgt voor veel nutteloos afval. Beter is het om voor een lange kaars of stompkaars te kiezen.

De lont mag ook niet ontbreken natuurlijk. Eigenlijk moet ik pit zeggen. Een lont zit namelijk aan explosieven vast. Die brandt niet zo lekker in je huiskamer! Voor de pit gebruikte men vroeger gedroogd mos, riet of in elkaar gedraaide vezels. Tegenwoordig wordt de pit gemaakt van gevlochten katoenen draden. Katoen is geen duurzame plant. Het slurpt water, kunstmest en bestrijdingsmiddelen. Natuurlijk bestaat er ook biologische katoen, maar of de lont bij biologische kaarsen dan ook gemaakt is van biologisch katoen, weet ik eigenlijk nog niet.

Soms worden er geurelementen aan toegevoegd, de zogenaamde geurkaars. Het verdoezelt de nare luchtjes, maar verspreid daarbij zelf ook geen fijne deeltjes in de lucht. Hoewel er minder schadelijke stoffen bij vrij komen als bij wierook en geurstokjes, vind ik het toch niet zo’n prettig idee. Bovendien bestaat er momenteel geen wetgeving die de etikettering van dit soort producten regelt. Niet alle verpakkingen vermelde de aanwezige allergene of irriterende stoffen.

Het loont zeker de moeite om te kijken naar wat voor soort kaarsen je wilt gaan branden. Het is zeker niet gezegd dat een kaars duurzamer is dan een lamp. Het ligt aan het soort lamp en het soort kaars. Een kaars met bijenwas is duurzamer dan een kaars met parafine. Een ledlamp is duurzamer dan een spaarlamp en vele malen duurzamer dan een ouderwets peertje.

Het kost iets meer energie om lampen te maken dan kaarsen, zeker handgemaakte kaarsen, maar bij langdurig gebruik zijn ledlampen het meest duurzaam. Een ledlamp heeft meer branduren dan een kaars. Zeker wanneer je let op CO2-uitstoot en hoe lang ze meegaan. Ook maakt het uit of je Hollandse windenergie hebt of engere uit de kolencentrales.

Dus, afwisselen dan maar en overstappen naar duurzame/ groene energie?

Kort gezegd:
-Als er een lamp stuk gaat, vervangen voor een ledlamp.
-Koop kaarsen met bijenwas i.p.v. parafine.
-Lichten uit op plekken waar je op dat moment niet bent.
-Minder lampjes aan doen.
-Combineer kaarsen met lampjes, geeft gelijk wat warmte.

Meer informatie:
http://kunst-en-cultuur.infonu.nl/geschiedenis/56206-kaarslicht-door-de-eeuwen-heen.html

https://www.24papershop.com/geschiedenis-van-de-kaars

http://zelf-kaarsen-maken.be/stearine/

http://www.detoxplein.nl/bijenwas-kaarsen-zonder-paraffine-kopen/

http://natuurlicht.webklik.nl/page/bijenwas-en-paraffine-weetjes

http://www.chemischefeitelijkheden.nl/uploads/magazines/katoen-235_2.pdf

https://dierbewust.nl/wp-content/uploads/2016/09/Huisparfum-en-luchtverfrissers.pdf

http://kunst-en-cultuur.infonu.nl/geschiedenis/55099-olielampen-door-de-eeuwen-heen.html

Meer informatie over kaars of lamp:
http://grist.org/living/whats-the-most-energy-efficient-kind-of-light/

Share.

About Author