Duurzame kerstboom?!

0

Duurzame kerstboom?!

-22 december2016-

Na Sinterklaas krijg je kerst. En bij kerst hoort toch wel een kerstboom, toch?! Maar is dat wel zo? Waar komt kerst en de boom eigenlijk vandaan en bestaan er duurzame kerstbomen?

Even een stukje geschiedenis:

De Germanen vierden rond Midwinter al het midwinter- of joelfeesten (winterzonnewende) waarbij het boze werd verjaagd en het licht werd begroet. In vierde eeuw zorgde keizer Constantijn de Grote en de bisschoppen ervoor dat Kerstmis op 25 december zou worden gevierd. Op deze datum werd rond de Middellandse Zee tot dan toe de zonnegod vereerd onder vele verschillende namen zoals Ra in Egypte.

Omdat Jezus het Licht van de Wereld genoemd werd, zou Constantijn I, volgens bepaalde auteurs, hebben besloten dat de geboorte van Christus op deze dag gevierd zou moeten worden. Bovendien – en dit feit is invloedrijker geweest bij de opkomst van de viering van de geboorte van Christus als Kerstmis – waren de dagen rond 25 december reeds de vrije feestdagen.

Met kerst vieren we dus de geboorte van Jezus Christus (Of dit wetenschappelijk correct is, of je nu wel of niet gelooft. Daar ga ik hier niet op in. Ieder zijn eigen keuze en respect voor ieders geloof of denkwijze). Stallen met de drie wijzen, kindje in de kribbe en diverse dieren worden neergezet om hiernaar te verwijzen. Maar ik heb daar vooralsnog geen kerstboom bij zien staan. Waar komt die boom dan vandaan? Wat heeft de kerstboom met de geboorte van Jezus te maken of daarvoor met het midwinterfeest?

Weer een stukje geschiedenis:

De kerstboom gaat terug op een vruchtbaarheidssymbool. Waarschijnlijk hadden de Germanen voor de kerstening rond de tijd van Midwinter al een groene boom in huis of op het erf. De Romeinen versierden hun huizen met groen en verlichting, en zij gaven elkaar ook geschenken. Aan het einde van de Middeleeuwen plaatsten de Germanen en de Scandinaviërs naaldbomen in of voor hun huizen om hun hoop op de komende lente aan te tonen. De germanen geloofden ook in boomgeesten. Om hen gunstig te stemmen en om ervoor te zorgen dan het weer snel lente zou worden, werden de bomen versiert met o.a. appels, slinger en soms zelfs goud en zilver. De hedendaagse kerstboom evolueerde uit deze vroege Germaanse tradities. Vanwege deze heidense wortels heeft de Rooms-katholieke Kerk de boom lange tijd geweerd.

Luther verklaarde begin zestiende eeuw de kerstboom tot symbool van de geboorte van Jezus. Eerst stond de boom alleen nog in de kerken; eind 19e eeuw haalde men hem, allereerst in protestantse landen, alsnog de huiskamer binnen. Pas sinds 1982 staat er in het Vaticaan ook een kerstboom.

De kerstboom herinnert de christen volgens Luther aan de boom in het paradijs; de kerstballen aan de vruchten waarvan Adam en Eva aten. De piek in de boom staat voor de ster die de Wijzen de weg wees naar de geboorte­plaats van Jezus; soms wordt de piek daarom door een ster vervangen.

Dus om een lang verhaal kort en krachtig samen te vatten; lang geleden vierden we de komst van de lente, de overgang van de winter naar de zomer met bomen en lichtjes. Later ook de geboorte van Jezus en tegenwoordig vieren we vooral gezellig samenzijn met een boom en (te) veel eten met familie.

Mooi om stil te staan bij de herkomst van een traditie. Het zet je, net als eten met het seizoen mee, weer even terug op aarde. Het verbind je met je verleden, zodat je wellicht beter weet hoe je in het heden en de toekomst je kunt verhouden.

Een kerstboom of groene versiering hoort dus wel bij deze tijd van het jaar. En welke gedachte je er ook aan verbindt, het hebben of maken van tradities is in mijn ogen een mooi moment of je te verbinden met de aarde en de seizoenen.

Maar dan nu nog een belangrijke vraag, bestaat er dan een duurzame kerstboom? De eerste schifting begint bij nep versus echt. Of te wel een plastic kerstboom versus een echte boom. Beide hebben voor –en nadelen.

De kunstkerstboom.
De kunstkerstboom wordt in 1883 geïntroduceerd door het warenhuis Sears, Roebuck & Company. Voor 23 cent kocht men destijds een boom met 25 losse takken, versierd met rode besjes. De takken werden gemaakt van geverfd dons. Tegenwoordig worden de kunstbomen gemaakt van o.a. PVC (polyvinylchloride), PE (polyetheen) en van PP (polypropyleen). Ze zijn bijna niet meer van de echte te onderscheiden. Verkrijgbaar in diverse prijscategorieën. Ze gaat heel wat jaren mee (afhankelijk van hoe zuinig je ermee omgaat natuurlijk). Maar het blijft plastic en plastic vergaat niet.

Voordelen kunstkerstboom:

  • Ze zijn minder brandgevaarlijk
  • Ze laten niet zoveel losse naalden achter als een echte boom
  • Het een eenmalige investering, je kunt er meerdere jaren mee doen
  • Je hoeft geen echte boom om te hakken
  • Je kunt ze ook tweedehands kopen
  • Dit scheelt elk jaar weer een hoop gesjouw (kerstboom in de kofferbak) om vervolgens de auto schoon te moeten maken
  • Echte bomen die massaal gekweekt worden maken gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen. Dit is belastend voor het milieu.
  • Wanneer je het vochtgehalte van een echte kerstboom niet op pijl houdt, dan wordt deze brandgevaarlijk. Dit komt doordat de boom veel hars bevat.

De echte kerstboom.
Vandaag de dag worden er in Nederland elk jaar zo’n 2,8 miljoen echte kerstbomen verkocht. Ze komen bijna allemaal bij speciale kerstbomenplantages vandaan. Soms groeien ze op plekken waar geen hoge bomen mogen groeien, zoals onder hoogspanningskabels. Vaak komen ze van grote kerstbomen planteges uit buurlanden vandaan. Het opkweken van de bomen kan gepaard gaan met kunstmest en bestrijdingsmiddelen. Kies voor een biologische boom!

Voordelen echte kerstboom:

  • Het ruikt heerlijk
  • Er komt minder plastic in de wereld
  • Ziet er mooier uit
  • Je kunt ook met kluit kopen en terug poten
  • Je kunt ook kerstbomen huren/ leasen/ adopteren. Zo hergebruik je elk jaar dezelfde echte kerstboom. Dit kan ongeveer zo’n vijf tot tien keer.
  • De productie van kunstkerstbomen brengt veel giftige stoffen met zich mee. Ook de brandvertragers die worden gebruikt zijn erg schadelijk voor het milieu.
  • De boom kan na de kerst versnipperd op de composthoop

Natuurlijk kun je ook helemaal geen boom doen. Dat is helemaal duurzaam, maar ja een traditie is ook duurzaam en zorgt voor een herleving van waarden en normen en het creëert een verbinding. Misschien moeten we een boom in de tuin planten en die elk jaar versieren. Of misschien moeten we om het jaar een kerstboom kopen.

Milieutechnisch is het lastig kiezen: nep of echt. Echte kerstbomen zonder kluit komen soms uit heel milieuvriendelijke productiebossen. Een boom mét kluit is alleen duurzaam als je hem na de feestdagen ook echt ergens in de grond zet. Kunstkerstbomen gaan als het goed is zó lang mee dat de milieubelasting is weg te strepen tegen de kweek van tien echte bomen. Echt is dus niet zonder meer beter dan nep.

Kies je uiteindelijk voor een kunstkerstboom, zorg dan dat je er minimaal vijftien jaar mee doet. Op deze manier is het iets minder belastend voor het milieu. Kijk of je hem tweedehands kunt kopen en als je hem wellicht tussentijds zat bent, kun je hem wellicht ruilen met iemand anders zijn kunstboom.

Gaat je voorkeur echter uit naar een echte boom, kies dan voor een boom met een kluit. Zo kun je hem her planten. Een boom huren/ leasen/ adopteren is hier een goede optie voor. In beide gevallen geldt dus: doe er zo lang mogelijk mee!

Eerlijk gezegd heb ik dus niet de ultieme oplossing of het antwoord gevonden. Beide hebben voor -en nadelen. Ik houd mij aanbevolen voor suggesties!

Merry Christmas!

Bron quotes:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Kerstmis

http://www.allabouthistory.org/dutch/geschiedenis-van-de-kerstboom.htm

http://kunst-en-cultuur.infonu.nl/feestdagen/46991-de-kerstboom-de-oorsprong-van-de-versiering.html

Meer informatie:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Kerstmis

http://www.allabouthistory.org/dutch/geschiedenis-van-de-kerstboom.htm

http://www.kerstboom.nl/de-geschiedenis-van-de-kerstboom-traditie-kerstboomnl-p154/

http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/geschiedenis_van_het_gebruik_van_kerstbomen/

http://kunst-en-cultuur.infonu.nl/feestdagen/46991-de-kerstboom-de-oorsprong-van-de-versiering.html

https://nl.wikipedia.org/wiki/Kunstkerstboom

http://huis-en-tuin.infonu.nl/producten/61697-kiezen-tussen-een-echte-kerstboom-of-een-kunstkerstboom.html

https://www.milieucentraal.nl/bewust-winkelen/spullen-en-diensten/kerstbomen/

http://www.greenpeace.nl/GPmagazine/GPM04/Kerstboom/

http://nos.nl/artikel/450325-kerstboom-vaker-kunst-dan-echt.html

Share.

About Author