Een compostbak op je balkon?!

1

Een compostbak op je balkon?!

-10 november 2016-

In het kader van minder verspilling dit jaar, willen we ook wat doen voor ons voedselafval. Een afval soort die je helaas altijd wel zult hebben. Kunnen we van dit afval een grondstof maken, zodat we geen verspilling hiervan hebben? Nou bracht ik met mijn dochter ons oud brood, wat we nu overigens bijna nooit meer over hebben, nog naar de geitjes. Maar wat te doen met de rest. Om nou elke dag naar de geitjes te lopen met een zakje groente -en fruitafval… en mogen die dieren eigenlijk wel al het soort groente -en fruitafval eten?

Aangezien wij geen varken op ons balkon huishouden om het groenteafval op te eten, en geen tuin hebben, wat doe je dan?

Goede vraag. Ik kan mij van vroeger nog herinneren dat we op onze moestuin een compostbak hadden staan. Daar deden mijn ouders dan al het tuinafval in en de groente –en fruitresten. Daarmee bemesten zij dan later weer de grond, waar ze vervolgens weer nieuwe groenten en fruit op lieten groeien. Voedselafval wordt plantenvoedsel. Afval is weer een grondstof geworden! Een vorm van upcycling.  Eigenlijk super zero waste. Tja we zijn weer vintage bezig hier!

Maar is een compostbak niet wat groot voor op een balkon? Tijd voor een onderzoekje. Wat is composteren eigenlijk?

Composteren is het proces van recyclen van organisch materiaal. Denk bij organisch materiaal aan groente –en fruitafval, maar ook tuinafval zoals dode planten, bladeren en takken. Schimmels, bacteriën en kleine beestjes zoals wormen breken het afval af. Bij dit afbraakproces gebruiken ze zuurstof en komt er koolstofdioxide, water en warmte vrij. Het eindproduct, de compost of humus, is voeding voor de planten. Ideale recycling, of beter gezegd upcycling, zou ik zo zeggen. Of niet?

Het nadeel is dat als je het verkeerd doet, (kan dat dan? Ja, dat kan) het schadelijke broeikasgassen oplevert. Oei! Das niet best. Bacteriën en schimmels organisch afval omzetten in compost met behulp van zuurstof. Bij verkeerd composteren, vindt het rottingsproces plaats zonder zuurstof, waardoor methaan of lachgas ontstaat. Beide zijn schadelijke broeikasgassen. Compostbakken zijn dus vaak bakken waarvoor je geen deksel nodig hebt of zijn het helemaal geen bakken, maar een hoop ergens achter in de tuin.

Zie hier meteen nadeel nummer twee; het neemt veel ruimte in. Nu is dat geen nadeel als je de ruimte hebt natuurlijk, maar met een balkon moet je elke centimeter optimaal benutten.

Bovendien mag niet alles in de compostbak. Brood bijvoorbeeld mag er niet in. Dit omdat het snel gaan schimmelen en daarmee het composteringsproces remmen. Schillen van niet-biologische aardappelen en snijbloemen, groenten en fruit mogen er ook niet in of maar heel beperkt. Zij bevatten vaak chemische bestrijdingsmiddelen die ook het proces vertragen. Tevens mogen gekookte etensresten, jus, vet en plantaardige oliën er ook niet in. Dit is vaak te zout en vet waardoor ze ook moeilijk composteren. Bovendien trekken deze etensresten ongedierte aan. De compostbakken hebben namelijk geen deksel en dus kunnen de dieren er gemakkelijk bij.

Composteren klinkt wel als een goed idee, maar hoe zit het met de geur van zo’n open bak? Bovendien heb ik niet zoveel ruimte op mijn balkon. Laten we wel wezen, ik wil er ook nog op kunnen zitten in de zomer. Maar is er dan een alternatief? Jazeker en die heet bokashi.

Wat is bokashi eigenlijk? Bokashi is het Japanse woord voor goed gefermenteerd organisch materiaal. Niet te verwarren met gefermenteerde producten die je, in tegenstelling tot de compost die je ermee maakt, wel kunt eten. Denk daarbij aan producten als wijn, zuurkool en yoghurt. Ik heb het hier over bokashi als voeding voor de planten. Het is dus compost, maar dan anders gemaakt dan ‘gewoon’ compost.

In tegenstelling tot ‘gewoon’ compost, is het bij bokashi belangrijk dat er zo min mogelijk zuurstof bij komt. Het gebeurt in een emmer met deksel. Meestal zijn dit speciale emmers die ook een kraantje onderin hebben. Hiermee kun je het sap dat vrij komt aftappen en sterkt verdunt gebruiken als plantenvoeding voor je kamerplanten. Doordat er een deksel op de emmer zit, kun je de bokashi ook binnen in de keuken neerzetten zonder dat het gaat ruiken naar een gft-afval bak.

Wat ook anders is dan bij ‘gewoon’ compost, is dat je een ‘bokshi-starter’ nodig hebt. Dit is een mengeling van tarwezemelen met melasse (afval uit de rietsuikerindustrie) en EM. EM betekend effectieve micro-organismen en is een mengsel van speciaal geselecteerde bacteriën, schimmels en gisten.

Je kunt een complete starters set kopen om te beginnen met bokashi maken. Vaak bestaat dit uit twee speciale emmers (met deksel en kraantje onderin) en een zak bokashi-starter. Het nadeel hiervan is dit best prijzig is. Je kunt ook zelf aan de slag met bijvoorbeeld mayonaise emmers van de snackbar. Deze emmers hebben ook vaak een deksel die goed sluit. Onderin maak je dan een kraantje. Het is wel wat werk, maar dan heb je wel je emmers voor minder dan een derde van de prijs van een starters set.

Zijn er verder dan geen nadelen aan bokashi? Misschien nog eentje dan. Wanneer je twee weken tot een maand verder bent met het verzamelen en aftappen van de bokashi is je emmer vol. Wat doe je er dan mee? Nou dan graaf je het in de grond, tussen je groenten en planten en dan is het de ideale voeding. Na een tijdje wordt de bokashi weer onderdeel van de grond. Oftewel het is zelf ook weer aarde geworden. Maar wat nou als je, zoals ik, op een flat woont, geen tuin hebt, ook geen gehuurd moestuintje/ volkstuinje ergens, maar alleen een vierkante meter moestuin op je balkon? Lijkt mij wat veel om gemiddeld elke twee weken zoveel voeding in te graven in een vierkante meter tuin.

Gelukkig is hier een oplossing voor. Je hebt er alleen een extra grote bak of ton voor nodig die je op je balkon zet. Hierin doe je dan wat aarde. Daarover heen doe je de bokashi uit je emmer en daaroverheen weer een laag aarde. Je zult zien dat dit na verloop van tijd (lees: ongeveer 6 weken) ook aarde wordt. Het duur wel wat langer in een ton, dan in de volle grond, maar dat is misschien logisch.

Hoe zit het eigenlijk met composteerbaar plastic (met kiemplantlogo of OK Compost-keurmerk)? Dit mag namelijk bij het gewone afval, liever niet bij het plastic afval zelfs. Dit degradeert de kwaliteit van het plastic in het recycling proces. Je mag het bij de compostbak doen, maar niet in de bokashi emmer. Dit omdat het een hogere temperatuur nodig heeft om af te breken. Je kunt het wel later in de bak doen waar je van bokashi weer aarde maakt. Moet je het wel even apart houden van je overige afval. Dus dit worden wel een hoop aparte bakken in je keuken of balkon. Tja, je moet er wat over hebben!

Wij hebben er trouwens voor gekozen om zelf emmers te maken. Hierover binnenkort meer. Ook gaan wij in een ton de bokashi weer tot aarde maken. Hou de website in de gaten voor foto’s en updates hierover.

Praat mee over composteren en bokashi op ons forum. Stel je vragen, deel je tips en ideeën!

Kijk voor meer informatie over bokashi en compost ook bij de tips & tricks.

Meer informatie over verschil bokashi en compost:
http://www.duurzametuinartikelen.nl/verschil-bokashi-compost-maken

Meer informatie over compost:
https://www.milieucentraal.nl/in-en-om-het-huis/tuinieren/tuinonderhoud/zelf-composteren/

Meer informatie over bokashi:
http://www.emmajohn.nl/2016/07/bokashi-composteren-op-het-balkon-deel-1.html

http://detuinfabriek.org/browse/compostmachine/

https://www.deduurzametuin.nl/wp-content/uploads/2014/02/Bokashi-Brochure.pdf

http://www.stadscompost.nl/index.php/how-to?start=3

http://www.provinos.nl/images/Zelf_aan_de_slag_om_Bokashi_te_maken.pdf

http://aromalifestyle.nl/aromalifestyle-info/groen-leven/composteren-met-de-bokashi-emmer/

Meer informatie over bio-plastic:
https://www.milieucentraal.nl/minder-afval/verpakkingen/composteerbaar-plastic/

Meer informatie over waar je bokashi o.a. kunt kopen:
https://www.emwinkel.nl/product/bokashi-starter-set-2-emmers-2-kg-bokashistarter/

https://www.eco-logisch.nl/Bokashi-Bokashi-Keukenemmer-1309

Afbeelding geleend van:
http://environment.columbia.edu/know-where-throw/compost 

 

Share.

About Author