Mirjam van Bree van Bionext

0

Aan tafel met…

Miriam van Bree van Bionext 

-11 juli 2016-

Op facebook deel ik regelmatig items die ik interessant en belangrijk vind en waarvan ik wil dat anderen het zien. Zo zie ik weer wat anderen delen. Hierdoor stuitte ik op een filmpje van Bionext waarin we worden opgeroepen om onze zaden te redden. Onze zaden redden? Waarvan dan? Nou, van patenten. Blijkbaar zijn patenten niet goed voor de zadenindustrie en ons voedselaanbod. Maar waarom dan niet? Tijd voor een gesprek met de instantie achter de campagne: Bionext.

Ik heb een gesprek met Miriam van Bree, manager Kennis & Innovatie bij Bionext.

Toen ik op jullie website keek op zoek naar de zaadbank, zag ik dat jullie nog veel meer campagnes op jullie naam hebben staan? Ja dat klopt, zegt Miriam, we doen heel veel op het gebied van biologisch en voeding. Daar staan we voor. Zo hebben we o.a. ook de actie lopen van Adopteer een Kip. Van boer tot bord zijn we actief! Zegt ze lachend. Maar we doen veel meer dan alleen publiekscampagnes. We vertegenwoordigen de gehele biologische sector. Je hebt wel boeren of supermarkten die samenwerken op bepaalde gebieden, maar niet iets zoals wij. We zijn uniek in Nederland als bedrijf. Wij zijn de stem van biologische bedrijven (de boeren, verwerkers en verkopers) naar de consument toe, maar ook naar Den Haag en Brussel. Via IFOAM, onze Brusselse koepelorganisatie praten we mee binnen de Europese Unie over biologisch. Daarnaast voeren wij o.a. juridische bezwaarprocedures tegen uitgegeven patenten.

Dus jullie staan ook achter biologisch? Jazeker! Zegt Miriam. Sinds 2012 is het verplicht voor een biologisch product om het Europees keurmerk voor biologisch te dragen (het groene blaadje). Wij helpen mee om het keurmerk zichtbaar te maken naar het publiek toe. Wij verstrekken zoveel mogelijk informatie over biologisch als maar kan. Hoe doen jullie dat dan, wil ik weten. Nou, o.a. door verschillende publiekscampagnes, maar we geven ook diverse bladen uit, zijn zeer actief op social media en we organiseren open dagen als: ‘Lekker naar de Boer’. We hebben heel mooi promotiemateriaal gemaakt, dat voor iedereen te gebruiken is. Mensen die ook graag willen laten zien dat ze achter biologisch staan, kunnen van alles downloaden op www.ontdekbio.nl.

In mijn ooghoek zie ik een groot bord van het Eko-keurmerk staan. Staan jullie ook achter Eko? ‘Jazeker.. Kijk, vroeger was Eko het keurmerk in Nederland voor biologische producten’, legt Miriam uit. ‘Nu is dat voor heel Europa het groene blaadje geworden. Het Eko-keurmerk heeft zich verder ontwikkeld als een keurmerk voor bedrijven die verder gaan dan alleen biologisch. Eko staat voor een verdere ontwikkeling in duurzaamheid, bovenop biologisch. Of je bijvoorbeeld zonnepanelen gebruikt voor je stroomvoorziening. Demeter, wat je ook vaak tegenkomt bij biologische producten, staat voor biologisch dynamisch. Dat staat voor biologisch én de kringloopgedachte. Dat een bedrijf het voer voor de dieren bijna allemaal zelf verbouwt. BD-bedrijven zijn ook allemaal gemengde bedrijven: met akkerbouw en dieren.

Bionext gaat over de hele biologische sector. Onze boodschap is dat biologisch superlekker is. Er zit meer smaak aan. Het is goed voor het milieu, mens en dier. En het begint allemaal bij de bodem. Bij de bodem? Jazeker, vertelt Miriam. Als onze bodem gezond is, er veel kleine diertjes in leven, je doet aan gewaswisseling en biologische bemesting, dan groeien er veel gezondere gewassen op. Gewassen die rijker zijn met voedingsstoffen. En dat proef je! Het is gezond voor mens en dier. De dieren eten beter, waardoor het vlees van dat dier ook weer lekkerder smaakt. En de dieren worden minder snel ziek.

Dit zou al een reden zijn voor iedereen om biologisch te gaan eten, zeg ik. In Nederland wordt zo’n 3,7% biologisch verkocht in de supermarkt, verteld Miriam. En zo’n 3% van alle boeren zijn biologisch.

Red onze bodem, eet biologisch. Red onze zaden, eet geen patenten? Wat heeft biologisch met patenten te maken? Dat is een goede vraag, zegt Miriam. Een biologische boer mag geen chemische bestrijdingsmiddelen gebruiken. Dat betekent dat een boer sterke zaden/ gewassen nodig heeft die tegen klimaatveranderingen kunnen en tegen ongedierte.

Een manier om zijn gewassen te beschermen is door gewaswisseling toe te passen. Gewaswisseling? Wat bedoel je daarmee? Dan plant je het ene jaar bijvoorbeeld uien en het volgende jaar bieten en het jaar daarop een groenbemester, die de bodem weer voedt, legt Miriam uit. Als er dan een wormpje in de bodem zit die, laten we zeggen, houdt van uien, dan kan hij het jaar daarop niks eten en de ‘boodschap’ doorgeven dat hier wat te halen valt, gaat dan ook niet op. En een ander manier om je gewassen te beschermen zijn sterke zaden/ gewassen? Juist, zegt Miriam. Hoe beter het zaad is aangepast aan de omgeving hoe groter de kans op een goede oogst.

Ik begrijp er niks van. Is biologisch juist niet dat je de natuur zijn gang moet laten gaan? En wat hebben sterke zaden nou te maken met patenten. En wat zijn dat eigenlijk, patenten. Zijn dat geen diploma’s voor uitvinders ofzo?

Miriam lacht. Ja, ergens klopt dat wel. Stel dat ik jarenlang gewerkt heb aan een uitvinding en die bestaat nog niet, dan mag ik daar een patent op aanvragen. Dat betekent dat een ander bedrijf niet met die uitvinding mag werken.

Voor zaden geldt dat nu ook. Maar dat vinden we raar, want veredelen is geen uitvinding, die techniek is al eeuwen oud.

Wat is veredelen dan precies? Ik zal het je uitleggen, zegt Miriam. Als je de natuur zijn gang laat gaan, dan past deze zich aan, aan het klimaat en alles wat erbij komt kijken. Dit gebeurt in alle uithoeken van de wereld. Daardoor komt het dat een komkommer in Indonesië goed tegen hitte kan en een komkommer in Nederland goed tegen natte grond bijvoorbeeld. Dit aanpassen doet de natuur door te bestuiven en te kruisen met elkaar. Dit proces gaat echter heel langzaam. Veredelen is hetzelfde proces, maar dan relatief versneld. Al honderd jaar doen we in Nederland (en de rest van de wereld, maar wij zijn leidend hierin) aan klassiek veredelen. Je bekijkt een plant op een bepaalde eigenschap, kruist die met een andere plant met een andere bepaalde eigenschap en zaait deze uit. Uit die oogst ga je vervolgens kijken welke planten beide eigenschappen hebben en daar ga je weer verder mee werken. Net zolang totdat je het ideale zaadje hebt. Dit kan zo een paar jaar duren. Veredeling is veel werk, maar het is nog steeds geen uitvinding. De techniek bestaat dus al en de eigenschappen van de planten zijn er ook al..

Gen-tech (genetische modificatie of manipulatie) lijkt op veredelen, gaat Miriam verder. Het is in wezen hetzelfde, maar dan op DNA niveau. Ze markeren op DNA niveau de eigenschap van de plant die ze willen hebben en brengen die aan bij een andere plant. Dat zaaien ze dan uit en kijken ze welke planten die eigenschappen hebben. En zo gaan ze verder totdat ze de plant hebben met de eigenschappen die ze willen. De grens tussen klassieke veredeling en gentech lijkt zo heel groot, maar er worden nu technieken ontwikkeld die ertussenin zitten. Er is bij gen-tech alleen nog niet voldoende bewezen dat het op lange termijn ook veilig is. Daarom zie je het heel weinig in Europa. Biologisch is altijd gentechvrij, de biologische sector gebruikt nooit plantenzaad dat genetisch gemanipuleerd is.

Waarom is het zo slecht als een bedrijf een patent krijgt op een eigenschap van een veredeld zaadje? Ten eerste, zegt Miriam, vinden wij dat je een eigenschap uit de natuur niet kunt patenteren. Het is geen uitvinding, het bestaat immers al in de natuur. Ten tweede duurt een patent 25 jaar. In al die jaren mogen andere bedrijven niet verder veredelen met die ene veredeling waar een patent op zit. Ik zal een voorbeeld geven, zegt Miriam. Er is een patent nu op een paprika die bestand is tegen de witte vlieg. Normaal gesproken is het zo dat het bedrijf die tot deze veredeling komt, zijn geld kan terugverdienen. Dit gebeurt onder het kwekersrecht. Niemand mag die nieuwe plant verkopen, alleen het bedrijf dat deze als eerste op de markt bracht. Andere bedrijven mogen wel verder veredelen met deze veredelde plant. Tegen de tijd dat zij verder veredeld hebben met deze eigenschap, heeft het andere bedrijf zijn geld al terugverdiend. Zo ontstaan er vele variaties en blijft de diversiteit gewaarborgd. Nu rust er een patent op deze veredeling. Andere bedrijven mogen dus 25 jaar lang niet zomaar verder veredelen met deze veredelde plant. Alleen het bedrijf met dit patent. Dat bedrijf bepaalt of een ander bedrijf toestemming van ze krijgt om die eigenschap te gebruiken en wat ze daarvoor moeten betalen.

Het aanvragen van een patent is ontzettend duur. Dus dat betekent a) dat grote bedrijven met een patent het alleen heerschap krijgen over bepaalde eigenschappen van planten (denk aan Monsanto en Syngenta), voor kleine bedrijven wordt dit te duur, b) dat deze gepatenteerde zaden heel duur zullen worden, c) dat de gewassen die in de winkels liggen duurder zullen worden en d) dat de diversiteit van zaden/ gewassen sterk achteruit zal gaan en dus ons voedselaanbod zal gaan verkleinen.

O wauw, dat is met nogal wat. Ik zit een beetje flabbergasted aan de tafel. Ik had al het een en ander gelezen over Monsanto. Zij hebben zelf een gewas gekweekt en een bijbehorend bestrijdingsmiddel. Lijkt mij niet echt gezond. Er waren al resten van dat bestrijdingsmiddel (residuen) gevonden in mensen die deze gewassen aten. Dit zou dus wel eens kunnen gebeuren met al die gewassen waar een patent op rust.. Tja, zegt Miriam. Ze ziet mijn gezicht en vertelt verder. Bedrijven als Monsanto komen uit de bio-tech sector. Die sector is gewend om patenten aan te vragen en op die manier hun geld te verdienen. En over die resten in je lichaam: er wordt gekeken per stof (gifstof/ bestrijdingsmiddel) welke norm is toegestaan in je lichaam. Waar je zogezegd geen ‘last’ van zou hebben. Maar er wordt niet gekeken naar die cocktail aan stoffen in je lichaam en wat daarvan het effect is. Je hebt nooit maar één soort residu in je lichaam. Er worden namelijk diverse soorten bestrijdingsmiddelen gebruikt. Maar dat is weer een heel ander verhaal. Wel een goede reden om biologisch te eten!

Hoe komt het dan dat deze patenten überhaupt worden verleent? Ojee, zegt Miriam. Dat is best een technisch verhaal, maar ik zal het proberen te versimpelen. Er zijn twee wetten waaronder veredelaars werken en dat is 1) het kwekersrecht en 2) de bio-tech richtlijn. Er wordt al honderden jaren gewerkt onder het kwekersrecht en dat werkte prima voor iedereen. Bij de nieuwere bio-tech richtlijn staat wel een regel dat je geen patenten op de natuur mag hebben, maar deze richtlijn is heel breed interpreteerbaar. Zo kan het dat bedrijven als Syngenta of Monsato toch een patent hebben aangevraagd, ze hebben het gewoon geprobeerd en gekregen. Zij hebben dit volgens hen nodig om geld te verdienen, terwijl onder het kwekersrecht diverse veredelaars hier al honderden jaren hun geld mee verdienen.

Gelukkig zijn wij zover dat we met de publiekscampagnes vorig jaar 17.000 handtekeningen hebben verzameld en dit hebben kunnen aanbieden bij het Europees parlement, zegt Miriam trots. En we hebben de staatssecretaris van Landbouw uitgelegd wat onze problemen met de patenten zijn. Die heeft weer met de Eurocommissaris gesproken. Conclusie van hun allemaal: patenten op planten zijn een probleem en de wet moet aangepast worden. In Brussel zijn ze nu een aanpassing op de toelichting van de bio-tech richtlijn aan het schrijven. Ook voeren wij gesprekken met het Europees Octrooi Bureau (octrooi = patent) dat ze voorzichtig moeten zijn met het uitgeven van patenten.

Al die acties helpen. Als politici in Den Haag niet weten wat er speelt, kunnen ze er ook niks aan doen. Wij zijn de stem vanuit de sector. Daarnaast voeren wij verschillende rechtzaken tegen de nu al uitgegeven patenten. Wij moeten daarbij aantonen dat het ten onrechte is verleend en we denken dat te kunnen doen. Er is dus nog hoop, want als wij de zaak winnen komt het patent te vervallen

Hmm.. een slecht idee dus, die patenten, maar wat kunnen wij doen? Je kunt o.a. meedoen met onze zaadbankactie, zegt Miriam. De actie in de winkels is inmiddels voorbij, maar eind 2016 starten we met een nieuwe campagne met nieuwe zaadjes. Voor nu kun je de zaadjes nog online kopen. Registreer je daarna ook op de website door filiaalhouder te worden. Hoe meer mensen dit doen, hoe duidelijker we de boodschap kunnen overbrengen naar de politiek. Daarnaast kun je je op onze website aanmelden voor de nieuwsbrief. Zo blijf je op de hoogte van wat er gaande is en wat je eraan kunt doen. Ook kun je doneren op onze website. We hebben geld nodig voor het voeren van deze rechtszaken, maar ook om te kunnen lobbyen in Brussel. Maar je kunt ook elke dag wat doen: vooral zoveel mogelijk biologisch te eten.

Even doorklikken op facebook zet dus heel wat in beweging! Slechte zaak die patenten op eigenschappen van planten. Hoe kun je nou de natuur claimen?! Ik ben inmiddels trotse eigenaar van de zaden en filiaalhoudster geworden! Maar of ik daar eigenlijk trots op moet zijn…

Meer informatie over Bionext:
http://www.bionext.nl

Meer informatie over de zadenactie:
http://www.degrootstezaadbank.nl

Meer informatie over het promotiemateriaal:
www.ontdekbio.nl

Share.

About Author