Biologisch … Volgens wie?

0

-27 juni 2016-

In deze blog wil ik nog even terugkomen op onze biologische producten. Hoe biologisch zijn ze nu werkelijk? Wie controleert dat dan en wat zegt dat. Hangt alles af van een keurmerk? Of zijn er ook producten zonder keurmerk, die wel degelijk biologisch zijn?

Per juli 2012 is voor alle verpakte biologische producten het officiële Europese logo voor biologische landbouw en voeding verplicht. Dit bio keurmerk is ontstaan vanuit de behoefte aan één herkenbaar biologisch keurmerk voor alle Europese lidstaten. Wanneer zij dus gecertificeerd zijn en dus voldoen aan de wettelijke eisen van biologische bedrijfsvoering, dan dragen zij dit keurmerk. Zij voldoen dus aan de daarmee aan de Skal-normering. Skal Biocontrole is een controlerende organisatie die bedrijven controleren op hun biologische bedrijfsvoering. Zij houden dus toezicht op de naleving van de biologische wetgeving.

Wij certificeren Nederlandse bedrijven die biologische levensmiddelen op de markt willen brengen aldus Mariken de Bruin, werkzaam als communicatiemedewerker bij Skal. Als ze aantoonbaar aan de biologische wetgeving voldoen ontvangen ze als bedrijf een biologisch certificaat én mogen ze het biologisch keurmerk op hun consumentenproducten plaatsen. Vervolgens controleren wij of ze aan de wetgeving blijven voldoen.

Gecontroleerd door een onafhankelijke organisatie, betekend dus werkelijk dat het product biologisch is. De producten worden gecontroleerd en voldoen daarmee aan wetten en aanvullende eisen.

Dus als ik het goed begrijp is het zo dat om het predicaat biologisch te krijgen en daarmee het biologisch keurmerk te mogen dragen, het een vereiste is dat een bedrijf aan de Skal-normeringen voldoet. Nu wil het geval dat je voor een aantal zaken een ontheffing bij het ministerie kan aanvragen. Zo mag je niet-biologische dieren inkopen als er geen biologische dieren voor handen blijken te zijn. Verder mag je niet biologisch verkregen zaaigoed gebruiken. Chemisch gemanipuleerd zaad mag je niet gebruiken in de biologische landbouw. Daar krijg je dan ook geen ontheffing voor. Daarnaast hoeven de dieren zich niet aan de vastgestelde bewegingsruimten te houden als een boer beschikt over een ontheffing. Deze ontheffingen mogen de bedrijfsvoering vergemakkelijken, maar in feite lijkt het erop dat er in de biologische winkel producten verkocht worden die niet helemaal biologisch zijn.

Bij producten met een bio-keurmerk denk ik dat het helemaal biologisch is, zonder pesticiden, dieren die buiten lopen en goed voedsel krijgen, maar bij Skal kun je alsnog het certificaat krijgen als je ontheffing hebt gekregen. Hoe zit dat? Hoe betrouwbaar is het bio-keurmerk dan nog? Goede vraag, zegt Mariken. Biologische bedrijven moeten zich aan de biologische wetgeving houden. Maar voor enkele onderdelen kunnen zij een ontheffing aanvragen, bijvoorbeeld voor uitgangsmateriaal. Jaarlijks wordt er gekeken naar welke uitgangsmaterialen, zoals zaaizaad of pootgoed, biologisch beschikbaar zijn. Door de biologische sector wordt er een lijst gemaakt waarvoor er ontheffing mag worden aangevraagd. Het gangbare uitgangsmateriaal mag overigens nooit ontsmet (behandeld met gewasbeschermingsmiddelen) zijn. Idealiter bestaat er helemaal geen lijst, maar we zitten in een overgangsfase waarin steeds meer boeren overgaan op biologisch.

Hoe werkt dat dan precies? Stel ik koop een koe met ontheffing en dan? Alleen als er onvoldoende biologische koeien beschikbaar zijn, mag een melkveehouder met een ontheffing maximaal 10% van het aanwezige aantal koeien aanvoeren legt Mariken uit.  De gangbaar aangekochte koeien moeten een omschakelingsperiode doorlopen. Voor melkvee is dit zes maanden, voor vleesvee is dit één jaar. Pas daarna mag de boer de (producten van deze) dieren als biologisch verkopen. Het is dus niet zo dat een bedrijf dit onbeperkt mag doen. Dan verliest het bedrijf zijn biologische keurmerk.

Op de website van Skal lees ik verder ook nog dat het voer voor biologisch veeteelt bestaat uit biologische ingrediënten (naast de toegestane hulpstoffen). Die ingrediënten worden ook weer gecontroleerd. Tevens is het zo dat het preventief toedienen van regulier geneesmiddelen en antibiotica niet is toegestaan. Voor biologische veeteelt wordt aanbevolen om voor sterke rassen te kiezen. Rassen die geschikt zijn voor de biologische landbouw.

Alle producenten zijn verplicht te vermelden op etiketten dat er genetische modificatie in hun producten zitten als het meer dan 0,9% van de totale hoeveelheid betreft. Genetische modificatie is echter niet toegestaan in biologische producten.

In de biologische landbouw wordt geen gebruik gemaakt van chemisch-synthetische pesticiden. Het is dus wel toegestaan om bestrijdingsmiddelen te gebruiken, er bestaan alleen strengere regels en eisen voor het gebruik hiervan.

Er zijn ook nog andere keurmerken, waarin verschillen die ten opzichte van het Europees keurmerk? Het gaat bij biologisch om landbouw waarbij met respect wordt omgegaan met de bodem, de planten, de dieren en de bredere leefomgeving. Wij kijken, bij de biologische veeteelt bijvoorbeeld, of het houden van de dieren lijkt op wat er in de natuur voorkomt. Lopen de koeien buiten, krijgen ze biologisch voer. Een keurmerk als Demeter of EKO zijn aanvullend, vertelt Mariken. Wij certificeren volgens de biologische wetgeving en zij gaan nog een stapje verder. Demeter bijvoorbeeld is een biodynamisch keurmerk. Zij kijken of een bedrijf volgens die methode en filosofie (red: Het gedachtegoed van Rudolf Steiner) te werk gaat. Het EKO- keurmerk is een duurzaam keurmerk dat kijkt of bijvoorbeeld de verpakkingen duurzaam zijn en of het energieverbruik duurzaam is. Maar Demeter of EKO zijn altijd aanvullend op het Europees biologisch keurmerk.

Merken jullie of de boeren een beetje enthousiast zijn om over te gaan op biologisch? Jazeker, zegt Marike volmondig. In 2015 is er een netto groei van bedrijven die biologisch zijn geworden van 6,4%. De grootste reden voor deze groei is dat de vraag naar biologische producten enorm toeneemt. Dus als consument brengen wij wel degelijk verandering te weeg? Jazeker!

Het gebruik van het keurmerk is verplicht op consumentenproducten (levensmiddelen). Niet-gecertificeerde levensmiddelen mogen het woord “biologisch”niet gebruiken, de term is wettelijk beschermd. Dat is juist een kracht van de biologische wetgeving. Sommige producten (geen levensmiddelen) hebben logo’s die lijken op keurmerken, maar het niet echt zijn. Op de blog van Green Jump noemen ze dit ‘greenwashing’. Maar er zijn wel degelijk producten (geen levensmiddelen) zonder keurmerk die biologisch zijn. Hoe herken je die dan? Het gaat daarbij eigenlijk allemaal om transparantie. Hoe transparant is de organisatie, welke informatie geven ze op hun website en geven ze antwoord als je ze mailt of belt.

Dus wie denkt er nog altijd dat je biologisch groente en fruit niet hoeft te wassen omdat er geen pesticiden op zitten? Juist, dus de aanname dat biologisch, pesticiden vrij is, kan dus niet zomaar gemaakt worden. Het is dus belangrijk om te weten waar een keurmerk precies op controleerd. Transparantie en aanvullende keurmerken zijn stappen in de goede richten. Het is nog niet perfect, maar we gaan zeker de goede kant op. Vooral het feit dat er meer bedrijven zijn die overgaan op biologisch doordat er meer vraag naar is vind ik interessant. Wij hebben dus wel degelijk invloed in deze wereld!

Blijf dus wel letten op de keurmerken en bij vragen over een biologisch product zonder keurmerk: bekijk de website, bel of mail het bedrijf! Ik heb het hierbij niet alleen over voedsel, maar ook over bijvoorbeeld kleding en cosmetica.

Elke stap is er een en om nou te verwachten dat we na jarenlang niks gedaan te hebben het roer in een keer volledig om te kunnen gooien, is een utopie. Maar wel een mooi streven! Ook moeten we niet verwachten dat alle producten altijd in de winkel zullen liggen. Als we werkelijk biologische en fair-chain producten willen, dan moeten we ook accepteren dat deze ook een keer op zijn. Dit kan doordat de oogst een keer mislukt of doordat het niet het seizoen voor dat product is.

Tips over de echtheid van een keurmerk kun je teruglezen in mijn blog: Keurmerkenjungle

Of kijk bij Tips & tricks voor de keurmerkenapp.

Meer informatie over Skal:
https://www.skal.nl

Meer informatie over de regels en eisen waaraan bio veeteelt aan moet voldoen:
https://www.skal.nl/assets/Infobladen/Infoblad-Biologische-veehouderij.pdf

Meer informatie over de regels en eisen waaraan bio teelt van gewassen aan moet voldoen:
https://www.skal.nl/assets/Infobladen/Infoblad-Biologische-teelt-van-gewassen.pdf

Meer informatie over genetische manipulatie:
http://missnatural.nl/ggos-zijn-genetisch-gemanipuleerde-organismen/ 

http://wetenschap.infonu.nl/techniek/86396-wat-is-genetische-modificatie-of-genetische-manipulatie.html 

http://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/genetische-modificatie.aspx 

Meer informatie over wel of geen keurmerken:
http://blog.greenjump.nl/post/2015/06/19/Biologisch-keurmerk-ecolabels-kun-je-vertrouwen-op-groene-keurmerken-en-biologische-certificaten.aspx

http://www.voedingswaar.nl/keurmerken.htm

http://kassa.vara.nl/nieuws/koop-eerlijke-kleding-koop-biokatoen

http://www.goedewaar.nl/keurmerken-etc/kleding-keurmerken-etc/222-eu-bio-keurmerk

https://www.solobiomooi.nl/pagina/certificeringen/

Share.

About Author